18 stycznia 2010

Classic D&D - rys historyczny

Historia Dungeons & Dragons, w przeciwieństwie do wielu innych systemów RPG, była dosyć zagmatwana. W latach 1977-1980 TSR wydawał równocześnie trzy odrębne edycje gry. Każda z nich przeznaczona była dla innego targetu i spełniać miała określone funkcje. Według Gygaxa, gracze casualowi zaczynać mieli od tzw. Basic D&D. Przygotowana przez Erica Holmesa książeczka z zasadami stanowić miała uproszczoną i napisaną pod kątem masowego odbiorcy wersję OD&D. Gracze, których zainteresowałby ten typ zabawy, mieli możliwość udania się w jednym z dwóch oferowanych przez TSR kierunków: OD&D lub AD&D. Wraz z pojawianiem się podręczników do gygaxiańskiej wizji gry, 3LBB wraz z suplementami stały się częścią tzw. Original Collector`s Edition. Mimo pozornego utrzymania w obiegu OD&D, cała para maszyny marketingowej TSR-u szła do lokomotywy, jaką stało się AD&D. Po opublikowaniu Dungeon Master Guide (lato 1979), koegzystencja trzech wersji gry stanęła pod znakiem zapytania. Gygax miał zamiar utrzymać wydawanie OD&D wraz ze wszystkich suplementami w wersji oryginalnej. Kiedy jednak kontrolę nad firmą przejęli bracia Blume (1980), druk Collector`s Edition został wstrzymany. Styczeń 1981 roku przyniósł nową wersję D&D. Była ona (w różnych wydaniach) rozwijana przez TSR aż do końca 1993 roku i, w przeciwieństwie do AD&D, stanowić miała (przynajmniej w teorii) dziedzictwo free-stylowego OD&D.





Klik na powiększenie


Powodów pojawienia się nowej wersji D&D mogło być (jak sądzę) przynajmniej kilka. Oto niektóre z nich

1. Potrzeba wydawania kompletnej wersji gry przeznaczonej dla masowego odbiorcy.


2. Konieczność uładzenia estetyki gry (zwłaszcza po aferze samobójczej z Jamesem Dallasem Egbertem III) i stworzenia edycji family friendly.


3. Procesy sądowe Gygaxa i Arnesona, w efekcie których TSR chciał/musiał utrzymać jakąś wersję D&D wyraźnie odcinającą się od AD&D. W końcu Gary wielokrotnie argumentował na łamach Dragon Magazine, że jego wersja systemu, to tak naprawdę zupełnie nowa gra.
O. K.: 4. Po hippisowskim boomie na Tolkiena i pojawieniu się nowej fali pisarzy fantasy (Le Guin, Moorcock, etc.) rynek stał się bardziej złożony i prawnie zdefiniowany. Po przegranym procesie z Tolkien Enterprises, TSR miało taką opcję: zlikwidować OD&D, która łamała prawa autorskie TE, lub trochę ją wyczyścić. Co, jak wiadomo, nie wyszło (w 3LBB, w wersji OCE, nadal można napotkać Hobbita, Nazgula czy Enta). Bałagan jaki powstał po niechlujnej edytorce i widmo dalszych procesów, były kolejnym przyczynkiem do zamknięcia linii OD&D i, jak Key napisał, położenie nacisku na "prawnie czyste" AD&D i nowe wersje B/X - B/E/C/M/I D&D.  

Stąd można wysnuć przypuszczenie, iż TSR nie mogąc porzucić OD&D (na rzecz faworyzowanego AD&D) postanowił odciąć jak najwięcej kuponów od nazwy Dungeons & Dragons. Nową wersję (czy może raczej - wersje) gry przyjęło się określać mianem Classic D&D lub Basic D&D (dla odróżnienia od Advanced D&D). Ta nomenklatura nie wydaje się jednak prawidłowa. Wersja zatytułowana Classic Dungeons & Dragons pojawiła się bowiem dopiero w 1994, kiedy to cała linia gry została przez TSR skasowana i pozostawiono tylko jeden jedyny box z myślą o zupełnie początkujących graczach. Z drugiej strony nazwa Basic D&D też nie oddaje istoty problemu, jaki stanowią wersje D&D z lat 1981-1993. Przecież oprócz boxu zatytułowanego Basic Set, istniały też inne: Expert Set, Companion Set, itd. Złożoność niektórych zasad tej wersji "dedeków" była niejednokrotnie większa od bardziej zaawansowanego (w teorii) AD&D.


Ewolucję Classic D&D można podzielić na trzy podstawowe fazy. Ramy czasowe wyznacza ukazywanie się poszczególnych wersji tego systemu.
1. Wersja Toma Moldvaya, Davida Cooka i Steve`a Marsha (wydawana od stycznia 1981 do kwietnia 1983) . Składała się ona z dwóch zestawów: Basic i Expert Set (które były, nota bene, reklamowane jako uaktualniona edycja dawnej Collector`s Edition). Popularnie określa się ją jako B/X.


2. Wersja Franka Mentzera (1983-1990) składała się z 5 boxów: Basic, Expert, Companion, Master oraz Immortal. Po odejściu Mentzera z TSR, tą wersję rozwijali głównie autorzy niezależni, wynajmowani przez firmę do określonych podręczników. Począwszy od 1987 roku, następuje rozwój świata Classic D&D. Gracze dostaję serię Gazetteers, opisujących kolejne krainy Known World, a później również box dotyczący tajemniczego Hollow WorldD&D. W 1991 roku świat zostaje określony nazwą Mystara. (1990). 


3. Finalna wersja Classic D&D (rozumianego jako kompletna, niezależna gra) pojawiła się w 1991 roku. Składały się na nią: Basic Set (wersja dla początkujących, wydana jako The New Easy to Master D&D), Rules Cyclopedia (kompendium zasad, stanowiące kompilację pierwszych czterech boxów Mentzera) oraz Wrath of the Immortal (update dawnego Immortal Set połączone z megakampanią w stylu Avatar War z settingu Forgotten Realms). W latach 1994-96 cała linia wydawnicza D&D została zamknięta. Zdecydowano się pozostawić jedynie wersję dla początkujących zmieniając jedynie jego nazwę na Classic D&D.
W kolejnych postach postaram się bardziej szczegółowo omówić wszystkie wymienione powyżej wersje gry oraz odpowiedzieć na pytanie: czy Classic D&D można uznać ewolucję czy raczej degenerację OD&D?

3 komentarze:

bekon pisze...

Kolejna super notka. Piszcie piszcie, uwielbiam czytać takie magazynowe teksty o erpegach.

Balgator pisze...

Ciesze się, że dołączono do niej wykres :P

Key-Ghawr pisze...

Dzięki. Ciąg dalszy nastąpi.