25 stycznia 2012

Słowo o Mystarze #1



Dawno, dawno temu, obiecałem Paladynowi napisać coś więcej o Mystarze. Tymczasem pochłonęły mnie inne tematy i sprawa opisania historii tego ciekawego settingu TSR-u jakoś mi umknęła. Mając obecnie chwilę wolnego czasu na pisanie w celu rozrywkowym, chciałbym wrócić do tematu. W Polsce Mystara wydaje się stosunkowo mało znanym settingiem, takim kuriozum, efemerydą z czasów drugiej edycji AD&D. Szczerze mówiąc, nie kojarzę, by ktoś na jakimś rodzimym poletku RPG-owym napisał coś więcej o tej starej, jakby nie było, kampanii.
Geneza Mystary sięga do początku lat 80., czyniąc ją jednym z najstarszych settingów wydawanych przez TSR. Linia wydawnicza tego świata była aktywna przez 15 lat (1981-1995) i przez większość swego istnienia związana z tak zwanym Classic D&D (czyli B/X, BECMI i RC). Dopiero w 1994 roku firma z Lake Geneva podjęła decyzję o skonwertowaniu settingu na zasady AD&D, co, jak można się łatwo domyślić, stało się gwoździem do trumny dla tej klasycznej kampanii. Rozwój Mystary przebiegał całkowicie odmiennie od innych światów TSR-u. Wraz z kolejnymi latami różni autorzy zmieniali koncepcję kampanii, dodając coraz to nowe elementy. Co ciekawe, ostateczna nazwa settingu (Mystara), została ustalona stosunkowo późno, gdyż dopiero w produktach z początku lat 90.. Wcześniej setting ten zwano po prostu Known World lub po prostu D&D World.

Twórcą pierwotnej wersji Mystary był David ‘Zeb’ Cook, polskim graczom znany głównie jako autor podręczników do drugiej edycji AD&D. W swej oryginalnej formie, setting miał formę szkicu – dwóch mapek oraz 3 stron skrótowego opisu. Ukazały się one w wydanym w 1981 roku Expert Rulebook oraz module Isle of Dread. Centralnym punktem kampanii było Wielkie Księstwo Karameikos, a większość terenu tej, jak i pozostałych krain, pokrywała niezbadana dzicz. Na podanym szkielecie, Prowadzący mieli tworzyć własną wizję settingu. Zadanie to ułatwiał brak omówienia jakiejkolwiek historii świata, czy religii. Każda kraina Znanego Świata wzorowana była w ogólnym stopniu na kulturze poszczególnych krajów Europy: Thyatis stanowiło odpowiednik średniowiecznego Bizancjum, Darokin – renesansowych Włoch, Ylaruam – Arabii, itp. Prawie cały, przetłumaczony przeze mnie opis pierwotnej wersji settingu (wraz z mapami) umieściłem niegdyś na Inspiracjach, dlatego zainteresowanych odsyłam do poszczególnych notek (cz. 1, cz.2, cz.3).

Koncepcja Mystary uległa zmianie w 1983 roku, kiedy całą seria Classic D&D została zrewidowana przez Franka Mentzera (który pracował pod kierunkiem Gygaxa). Jednym z symptomów zmian było potraktowanie settingu jako domyślnego świata dla linii wydawniczej, co zaowocowało lokowaniem publikowanych modułów w konkretnych regionach Znanego Świata. Co więcej, wraz z kolejnymi „setami” z serii BECMI, postanowiono rozbudować kampanię kolejne regiony. W tym momencie trudno zawyrokować o roli poszczególnych autorów w rozwoju Mystary. Wydaje się, że do 1985 roku decydującą rolę pełnili Gary Gygax i Frank Mentzer. Tym niemniej, opisy nowych krain Znanego Świata publikowano przede wszystkim w modułach (pisanych przez różnych autorów), świat został podzielony na krainy dopasowane do poziomu doświadczenia bohaterów. Sztandarowym przykładem takiej odizolowanej krainy, mającej w domyśle stanowić bazę dla tworzonych przez graczy dominiów (tzw. Companion Levels 15-25), był położony na północ od Znanego Świata Norworld, który po raz pierwszy pojawił się w module z serii CompanionTest of the Warlords. Z kolei w przygodzie Into the Maelstrom (serii Master - poziomy 26-36), wprowadzono rządzoną przez super potężnych czarodziejów krainę – Alphatię – której władcy spiskowali, aby zawładnąć resztą świata. Nowe fragmenty settingu pojawiły się także w modułach z serii Expert (poziomy 4-14). Były to, m. in.: pseudoidnyjska kraina Hule (przygody Master of the Desert Nomads, Temple of Death) czy “Barbarzyńskie Wybrzeże” (moduł Savage Coast), położone daleko na zachód od bazowego Znanego Świata. Wreszcie, w Masters Set, Frank Mentzer umieścił mapę całego globu, o układzie lądów wzorowanym na prehistorycznej Ziemi. Swoją cegiełkę dołożył również Dave Arneson. Jego kampania Blackmoor została ulokowana jako sub-setting istniejący w dalekiej przeszłości Mystary. Gracze mieli możliwość odwiedzenia tej krainy za sprawą podróży w czasie (moduł Adventures in Blackmoor i kolejne, m. in. nowa wersja słynnej Temple of Frog)

Cechą charakterystyczną tego etapu rozwoju Mystary był całkowity brak kanoniczności. W myśl idei Mentzera, Prowadzący i gracze mogli korzystać z dowolnego zestawu reguł występującego w serii BECMI, a co za tym idzie, wykorzystywać jedynie zarys Znanego Świata opisany w Expert Set i module Isle of Dread, jak i w dowolny sposób łączyć elementy układanki zamieszczane w kolejnych przygodach. Nie istniał żaden kanon, którego trzeba by było się trzymać. Na wspomnianej, opublikowanej w Masters Set mapie pojawiło się wiele enigmatycznych nazw krain, co sugeruje, że Mentzer planował dalszy rozwój settingu. Ten etap rozwoju Mystary skończył się dosyć gwałtownie – odejściem w 1986 z TSR-u Gary`go Gygaxa. Niedługo potem Mentzer podążył w ślady swojego mentora, a dalszy rozwoju settingu przejęli inni autorzy z Aaronem Allstonem na czele.

4 komentarze:

Paladyn pisze...

Wielkie dzięki, sporo rzeczy mi już wyjasniłeś. A ja uważałem, że to 'jakiś niszowy setting do 2E". Silly me. Czekam na następną część! :)

Key-Ghawr pisze...

Thanks. Część druga (i ostatnia) w piątek rano.

Ojciec Kanonik pisze...

Known World był, jakby nie patrzeć, najpopularniejszym setem TSR w historii (dzięki publikacji w megahicie pn. Red Box). Zresztą było o nim trochę tekstów Keya na Inspiracjach w zeszłym roku.

Key-Ghawr pisze...

W zeszłym roku przetłumaczyłem oryginalną wersję settingu z Expert Set (dałem tu linki). Można brać i grać :) Teraz napisałem bardziej całościowe podsumowanie historii tego świata w produktach TSR-u.