14 maja 2017

Nova Tero - resumo/Nowa Ziemia - podsumowanie

Tłumaczenie tekstu na język polski Czytelnicy znajdą pod wersją esperancką


Ni finfine alvenas al la fino de la ciklo pri la Nova Tero. En la hodiaŭa notaĵo mi volus prezenti kelkajn lastajn rimarkojn pri konstruo de la kampanjo, pri utilado de Esperanto en rolludado, kaj ankaŭ pri ĝeneralaj planoj por estonteco. Kvankam la nuna parto de la ciklo finiĝas, tio ne signifas, ke mi forĵetos ambaŭ la Novteran Universon kaj lingvon, kiun mi uzis por skribi pri ĝi. Sed antaŭ mi trairos al esenco, unue mi dezirus danki al niaj legantoj - precipe al tiuj, kiuj ne konas Esperanton -  pro la pacienco, kiun ili montris, traborante tra serio de malfacilaj tekstoj, kiujn mi pretigis. Verdire, mi estis surprizita pro la vidignombro de miaj notaĵoj, kiu okazis pli granda ol mi atendis. Kaj ĝi malrapide sed daŭre kreskas. Okaze de momento: mi estas scivola, ĉu la ciklon legadis ĉefe Esperantistoj aŭ rolludantoj, kiuj konas tiun lingvon, ĉu prefere niaj kutimaj, neesperantlingvaj legantoj. Sed finfine tio ne gravas tiom multe. Sed ni fermu tiun iom tro longan enkondukon, kaj iru al la ĉefparto de la resumo – „viandeto”, alidire.

Resumo de kampanjo

Kiel Vi verŝajne ekrimarkis, materialo prezentita en la ciklo ne faras kompletan bildon de la Novtera Universo. Parte mi klarigis tion en la enkonduka notaĵo, antaŭ du monatoj. Mi volus tamen aldoni kelkajn rimarkojn. Antaŭ ĉio, kvankam tio povas ŝajni prefere banala aserto, kampanjo neniam restas senmova: ĝi ĉiutempe ŝanĝiĝas, transformiĝas, evoluiĝas. Verdire, post kelkaj lastas sesioj, certaj de ĝiaj emoj aspektas jam iom alie ol en la priskribo publikita ĉe la blogo. Tial tio, pri kio vi povis tralegi, restas nur skizo, konturo, malproksima reflekso aŭ eĥo de vera, reala kampanjo. Tial mi ne vidis sencon por krei tro detalajn priskribojn, kiuj povus fari al ludantoj kvazaŭ-muzelingon. Mi pensas, ke la samo rilatas ankaŭ al ĉiuj kampanjoj prilaboritaj en „oldskola” stilo (ĉu ne, samideanoj Jarlo kaj Roberto?). Ni rememorigu al ni ekzemple la "etan universon" de la Konata Mondo (The Known World) de D&D Expert Set (1981), antaŭ ĝi transformiĝis en la Mystara, aŭ eĉ faman Greyhawk Folio (1980). Dezirante konservi elastecon, mi decidis prezenti materialon tiumaniere, ke ĉiu notaĵo povus funkcii sendepende, kiel aparta fonto de inspirado. Ĉu mi sukcesis? Ŝajnas al mi ke jes, sed tion povas ĝuste taksi nur niaj legantoj.

Kiel Vi ankaŭ verŝajne ekrimarkis, la fundo de la kampanjo estis konstruita ĉirkaŭ unu ĉeftemo – disputo (kaj eventuala batalo) inter du kontraŭstaritaj mondkonceptoj: homa universalismo kaj tio, kion oni povus nomigi "lokalismo" (en la Nova Tero reprezentita de novaj naciismoj). Tiun temon mi tamen volis fari nek tro forta, nek tro determinanta tutan karakteron de la kampanjo. Mi deziris lasi komencan situacion malfermitan por la ludestro. Se li/ŝi decidos limigi signifon de proponita temo – en ordo. Se li/ŝi decidos fari kontraŭe kaj enkonduki militkonflikton – ĝi estu tiel. Ni tamen neniam forgesu, ke ludkarakteruloj ĉiam devus havi okazon por forĵeti konflikton kaj serĉi feliĉon en aliaj partoj de la kosmo. La kampanjo devas resti ankaŭ por ili malfermita kaj doni eblecon al karakteruloj por multdirekta agado.

En tiu momento naskiĝas tamen demando: kiel proponita temo funkcias praktike? Pli bone ol mi antaŭvidis. Antaŭ ĉio, se ĝustmaniere aplikita, ĝi povas fari grandan streĉon kaj doni al ludantoj multajn okazojn por rolludado, kaj al rollestro – por kreado de diverspecaj konfliktoj, el la sociaj al la militaj. Krom tio, mi rimarkis, ke selekto de lingvoj por karakteruloj fariĝis grava afero, pli grava ol en la plimulto da kampanjoj, kiujn mi estris, mi opinias.

Uzado de Esperanto

Kiel mi rimarkis en la enkonduko, unu de miaj celoj estis ekzameni miajn kapablojn de praktika uzado de Esperanto. Kiam mi skribas tiujn vortojn pasas jam 18 monatojn de mia ekinteresiĝo pri tiu lingvo. Dum tiu periodo, kvankam mi ne havis tro multe da tempo por regula lernado, mi sentas, ke multe plibonigis mian konon de Esperanto. Mi ŝajnas, ke precipe fruktodaj estis lastaj du monatoj, kiujn mi dediĉis al skribado de la ciklo pri la Nova Tero. Komence mi bezonis tre ofte uzi vortarojn dum la laboro, kaj po kelkfoje, detale kontroli ĉion, kion mi skribis antaŭ mi decidis, ke la teksto sufiĉe taŭgas por publikigo. Lastaj notaĵoj male, mi povis jam skribi praktike „el la kapo”, ekzamenante nur, de tempo al tempo, ĉu vortformoj uzitaj de mi vere ekzistas kaj ĉu ili estas korektaj. Apartajn problemojn farigis al mi teknikaj kaj sciencaj vortoj, kiujn mi ofte devis serĉi en multaj fontoj (interretaj vortaroj, esperanta vikipedio kaj projekto Wiki Trans), kaj speciala rolluda terminaro.

Malgraŭ tiuj problemetoj, skribado de notaĵoj en Esperanto estis por mi tre amuza. Verdire, mi ne scias alian fremdan lingvon, kiu donus al mi eblecon por bone esprimi miajn pensojn, kaj pretigi serion de kompleksaj tekstoj post tiom mallonga lernoperiodo. Kvankam mi daŭre konas la anglan pli bone ol Esperanto (almenaŭ je rilato al vortprovizo kaj kapabloj por paroli kaj prelegi), la distanco inter tiuj du lingvoj tre rapide mallongiĝas kaj verŝajne post unu sekva jaro tute pereos. Tial mi povas diri, ke mia celo estis plenumita - mi pruvis (almenaŭ al mi mem), ke Esperanto estas vere faciluzebla, elasta, preciza lingvo kaj definite meritas utiladon, por rolludoj ankaŭ. Ni simple havu kuraĝon por lerni kaj uzi ĝin! Mi nur esperas, ke mi ne faris tro multe da gramatikaj eraroj kaj mia esperantskribstilo ne okazis tro kruda. Sed tion povas taksi nur aliaj Esperantistoj.

Planoj por la estonteco
                
Ĉu mia ciklo pri la Nova Tero estis jam finita? Absolute ne. Tiumomente mi povas skribi, ke en la estonteco (ankoraŭ ne antaŭvidota) aperos almenaŭ du sekvajn seriojn de artikoloj. Unua de ili konsistos el priskriboj de diversaj planedoj el la Novtera Universo. En la dua mi intencas priskribi ludraportojn. Sed por pretigi ilin mi unue bezonas kolekti plu materialon el ludsesioj, kaj tio daŭros, ĉar mi ne havas tempon por rolludado tiom ofte, kiom mi dezirus.

Mi planas ankaŭ utili Esperanton por aliaj notaĵoj, ne kunigitaj kun nuna ciklo pri la Nova Tero. Antaŭ ĉio mi intencas formi OD&D Esperanto terminaro. Krom tio, verŝajne mi decidos skribi dulingve kelkaj de sekvaj tekstoj, ankaŭ recenzoj. Nuntempe mi pripensas artikolon (aŭ du) pri aferoj rilataj al gvidado de Vojaĝanto (Traveller) rolludo, kiu, mi esperas, okazos helpema por niaj legantoj.

Tio estas ĉio por nun. Mi esperas, ke ni rerenkontiĝos ĉe aliaj esperantaj notaĵoj. Ĝis la revido!



Tłumaczenie na język polski

W końcu docieramy do końca cyklu o Nowej Ziemi. W ramach dzisiejszej notki chciałbym zaprezentować kilka ostatnich już uwag na temat konstrukcji kampanii, wykorzystania języka esperanto na potrzeby pisania o grach fabularnych, a także ogólnych planach na przyszłość. Chociaż niniejsza część cyklu dobiega końca, nie oznacza to, że porzucę świat Nowej Ziemi lub język, który wykorzystywałem na potrzeby pisania. Lecz zanim przejdę do sedna sprawy, chciałbym wpierw podziękować Czytelnikom - w szczególności zaś tym, którzy nie znają języka esperanto -  za cierpliwość, którą okazali, przebijając się przez przygotowaną przeze mnie serię trudnych tekstów. Prawdę mówiąc, byłem zaskoczony ilością wyświetleń moich notek, która okazała się większa niż pierwotnie przypuszczałem. I powoli choć stale rośne. Korzystając z okazji: ciekaw jestem, czy mój cykl czytywali tylko esperantyści lub znający ten język RPG-owcy, czy też tradycyjni, niesepranckojęzyczni odbiorcy naszego bloga. Choć w sumie, nie jest to takie ważne. Kończmy już to przydługie nieco wprowadzenie i przejdźmy do głównej części podsumowania - czyli "mięska", inaczej mówiąc.

Podsumowanie kampanii

Jak zapewne zauważyliście, materiał zaprezentowany w ramach cyklu nie tworzy kompletnego obrazu uniwersum Nowej Ziemi. Po części wyjaśniłem tą kwestię dwa miesiące temu, w ramach notki wprowadzającej. Chciałbym jednak dodać kilka uwag i wyjaśnień. Przede wszystkim, choć może się to wydać stwierdzeniem raczej banalnym, kampania nigdy nie pozostaje w "bezruchu": cały czas zmienia się, transformuje, ewoluuje. Prawdę mówiąc, po kilku ostatnich sesjach, pewne jej cechy wyglądają już inaczej niż zostało to opisane na blogu. Dlatego to, co mogliście przeczytać, stanowi wyłącznie zarys, kontur, dalekie odbicie lub echo prawdziwej, rzeczywistej kampanii. I dlatego nie było sensu nawet próbować tworzyć zbyt szczegółowych opisów, które mogłyby się dla graczy stać czymś na kształt kagańca. Sądzę, że to samo tyczy się wszystkich kampanii w "starym stylu" (czyż nie, samideanoj Jarlu i Robercie?). Przypomnijmy sobie chociażby opis "małego uniwersum' Znanego Świata (The Known World) z D&D Expert Set (1981) zanim zmienił się w Mystarę, albo nawet słynne Greyhawk Folio (1980). Dlatego, pragnąc zachować elastyczność, zdecydowałem się zaprezentować materiał w taki sposób, by każda notka mogła funkcjonować oddzielnie, jako osobne źródło inspiracji. Czy mi się to udało?  Sądzę, że tak, lecz to mogą właściwie ocenić wyłącznie Czytelnicy.

Zapewne zauważyliście także, że kampania została skonstruowana wokół jednego, głównego tematu - sporu (a nawet ewentualnej walki) między dwoma przeciwstawnymi sposobami widzenia świata: ogólnoludzkiego uniwersalizmu i czegoś, co można by nazwać "lokalizmem" (w Nowej Ziemi reprezentowanego przez nowe nacjonalizmy). Starałem się jednak uczynić ten temat nie przesadnie mocnym, tak by jednak nie determinował przebiegu kampanii. Chciałem pozostawić sytuację początkową otwartą dla prowadzącego. Jeśli zdecyduje się on ograniczyć znaczenie zaproponowanego tematu - w porządku. Jeśli przeciwnie, zdecyduje się na wprowadzenie konfliktu wojennego - niech tak będzie. Jednak nie zapominajmy, że postaci graczy powinny zawsze mieć okazję do porzucenia konfliktu i szukania szczęścia w innej części kosmosu. Także dla nich kampania powinna pozostać otwarta i dawać możliwość rozwinięcia działalności postaci w różnych kierunkach.

W tym momencie pojawia się jednak pytanie: w jaki sposób temat ten sprawdza się w praktyce? Znacznie lepiej, niż przewidywałem. Przede wszystkim, jeśli zostanie odpowiednio wprowadzony, może wprowadzić duże napięcie na sesji, a graczom dać wiele okazji do odgrywania ról, a prowadzącemu - do tworzenia różnego typu konfliktów, od społecznych po walkę. Poza tym, zauważyłem że wybór języków stał się dla graczy ważną sprawą, bardziej niż w większości kampanii, które prowadziłem.

Wykorzystanie języka esperanto

Jak zaznaczyłem we wprowadzeniu, jednym z celów, które przed sobą postawiłem, było sprawdzenie umiejętności posługiwania się językiem esperanto. Kiedy piszę te słowa mija już 18 miesięcy, od kiedy zacząłem się nim interesować. Przez cały ten okres, chociaż nie miałem zbyt wiele czasu na regularną naukę, czuję że znacząco polepszyłem swoją znajomość esperanta. Wydaje mi się, że szczególnie owocne były ostanie 2 miesiące, które poświęciłem na pisanie cyklu o Nowej Ziemi. Początkowo bardzo często potrzebowałem korzystać z pomocy słowników i po kilka razy szczegółowo sprawdzać przed publikacją to, co napisałem. Ostatnie notki, przeciwnie, mogłem pisać praktycznie już "z głowy", sprawdzając tylko od czasu do czasu, czy użyte przeze mnie sformułowania rzeczywiście istnieją i czy są poprawne. Osobne problemy sprawiło mi słownictwo techniczne i naukowe, które musiałem często szukać w różnych źródłach (słownikach internetowych, esperanckiej wikipedii projekcie Wiki Trans), a także specyficzna terminologia RPG-owa.

Pomimo tego, pisanie notek w esperanto sprawiło mi wiele zabawy. Prawdę mówiąc, nie znam innego języka obcego, który dałby mi możliwość dobrego wyrażania swoich myśli i przygotowania serii złożonych tekstów po tak krótkim czasie nauki! Mimo, że w dalszym ciągu lepiej znam angielski niż esperanto, przynajmniej w odniesieniu do kwestii słownictwa i umiejętności mówienia oraz prowadzenia wykładów, dystans między nimi szybko się skraca i po kolejnym roku prawdopodobnie w ogóle zniknie. Mogę więc powiedzieć, że mój cel został spełniony - dowiodłem (przynajmniej samemu sobie), że esperanto jest językiem niesamowicie łatwym w użyciu, elastycznym, precyzyjnym i zdecydowanie zasługuje na bycie wykorzystywanym, także w grach fabularnych. Po prostu miejmy odwagę nauczyć się go i z niego korzystać! Mam tylko nadzieję, że nie popełniłem zbyt wielu błędów gramatycznych, a mój styl nie okazał się zbyt zgrzytliwy. Lecz to będą mogli ocenić jedynie inni esperantyści.

Plany na przyszłość

Czy mój cykl o Nowej Ziemi został zatem zakończony? Absolutnie nie. Już w tym momencie mogę napisać, że w przyszłości (jeszcze nieprzewidywalnej) pojawią się jeszcze przynajmniej dwa kolejne  serie artykułów. Pierwszy z nich tworzyć będą opisy planet z uniwersum Nowej Ziemi; w drugim chciałbym zamieszczać raporty.  Lecz, żeby je przygotować muszę wpierw zebrać więcej materiału z sesji, a to potrwa, gdyż nie posiadam tyle czasu wolnego na granie ile bym pragnął mieć.

Planuję także użyć esperanta na potrzeby inny notek, zupełnie nie powiązanych z cyklem o Nowej Ziemi. Przede wszystkim chciałbym stworzyć esperancki słowniczek terminologii OD&Dowej. Poza tym prawdopodobnie zdecyduję się na dwujęzyczne napisanie innych tekstów, w tym recenzji. Obecnie rozmyślam o artykule (lub dwóch) o kwestiach dotyczących prowadzenia Travellera, który, mam nadzieję, okaże się przydatny dla naszych Czytelników.


Brak komentarzy: