10 września 2017

D&D i esperanto



En ĉi-notaĵo mi priskribas mallonge enhavon de la retpaĝo drakoj.ikso.net, dediĉita al traduko de fragmentoj de Pathfinder rolludo (varianto de D&D) al Esperanto. La celo de la hodiaŭa artikolo estas montri al niaj pollingvaj legantoj ekzemplojn de proponita ĉe tiu paĝo terminologio kaj tradukaj solvoj. Mi ankaŭ komparas certaj de ili al ambaŭ anglaj kaj polaj rolludaj terminoj. Tial  esperantlingva versio de nuna notaĵo ne ŝajnas ĉi-foje necesa laŭ mi. Se okazus alie, ekkonigu min per la komentaĵo, kaj mi pretigos tradukon de la tuto al Esperanto.

Co łączy D&D z językiem esperanto? Przede wszystkim strona internetowa, na której znajdziemy przetłumaczoną na język Zamenhofa terminologię związaną z tą właśnie grą. Co prawda, opracowanie stworzone przez Matthiasa von Laera zostało dokonane w oparciu o edycje oparte na mechanice d20, a konkretnie Pathfindera, większość określeń będzie taka sama dla różnych wersji systemu, także dla OD&D (wyjątek stanowią z pewnością tytuły przypisane kolejnym poziomom doświadczenia). Na stronie tej znajdziemy więc: nazwy atrybutów, ras, klas postaci, umiejętności, atutów (feats), listę czarów, czy terminy odnoszące się do walki, itp. 
<--more-->

Powiem, że niektóre z przyjętych rozwiązań terminologicznych mocno mnie zaskoczyły. Musimy oczywiście pamiętać, że nazewnictwo RPGowe w esperanto nie zostało jeszcze całkowicie ustalone, co daje możliwość twórczego kształtowania nazewnictwa. Mnie zafrapował, na przykład sposób przełożenia terminu Mistrz Gry jako ludgvidanto (czyli dosłownie: prowadzący grę), zamiast częściej spotykanych dotychczas rozwiązań: rolestro (zarządzający rolami) lub ludestro (zarządzający grą).

Jako drugie zwróciłem uwagę na trudne do klarownego przetłumaczenia określenie Alignment. W Polsce, jak wiemy, dość powszechnie przyjął się termin „charakter” - ładnie brzmiący, ale raczej nietrafny. Jak wiemy, wcale nie chodzi tu o osobowość lub temperament postaci lecz to, po której stronie kosmicznego konfliktu między siłami ładu i chaosu się ona będzie opowiadać. Tak przynajmniej wygląda to w oryginalnym D&D. W AD&D i późniejszych wersjach gry ta zależność uległa pewnemu rozluźnieniu, między innymi poprzez dodanie drugiego członu w postaci opozycji dobro/zło. Przyjęte na omawianej stronie rozwiązanie idzie w tą właśnie stronę. Alignment staje się więc pensmaniero, czyli światopoglądem (dosłownie: „sposobem myślenia”), co wydaje się dość zręcznym wyjściem z problematycznej sytuacji. W tym kontekście dość oczywiste stało się przetłumaczenia określenia Lawful jako laŭleĝa, czyli praworządny (dosłownie: postępujący według prawa).

Co do innych terminów zauważymy obecność różnych rozwiązań; niektóre zręcznie nawiązują do brzmienia angielskich oryginałów (np. Armor Class to armaĵklaso zamiast kirasklaso), inne zostały potraktowane w bardziej swobodny sposób (np. Hit Points to vivpoentoj, czyli punkty życia, a nie „trafienia”). Prawdziwe zastrzeżenie mam natomiast do przetłumaczenia określenia „bonus” jako bono (czyli coś dobrego), zaś kary do rzutów jako malbono (czyli coś złego). Sądzę, że oba można by było trafniej przełożyć po prostu jako bonuso (które słowo z resztą w esperanto funkcjonuje) oraz malbonuso

Reasumując, autor włożył w pracę nad przełożeniem terminologii D&D na język esperanto wiele wysiłku. Strona, jak zauważymy, nie jest jeszcze ukończona – brakuje pełnej listy ekwipunku, potworów, magicznych przedmiotów. Ważne jednak, że duży krok w stronę esperatyzacji naszego hobby został wykonany. Strona może stanowić także źródło inspiracji (albo materiał do dyskusji) dla wszystkich zainteresowanych tłumaczeniem anglojęzycznych pojęć erpegowych na inne języki.



7 komentarzy:

Tomasz S pisze...

Z pewności setki osób, dla których esperanto jest językiem ojczystym docenią tą inicjatywę.

Key-Ghawr pisze...

Użycie słowa "ojczysty" jest w tym przypadku nieprecyzyjne, ponieważ Eo nie jest językiem związanym z jakąkolwiek grupą etniczną, czy konkretnym terytorium. Rozumiem, że chodzi Ci po prostu odpowiednik terminów, takich jak "denaska" i "denaskuloj", czy tak?

Tomasz S pisze...

Czy w esperanto występuje termin "poczucie humoru"?

Key-Ghawr pisze...

Zazwyczaj używa się zwrotów: "speco de humoro" albo "sento de humoro". Kial Vi demandas? :)

Key-Ghawr pisze...

Jeżeli chodzi o szyderstwo zakamuflowane w Twoim pierwszym komentarzu, to owszem, było ono klarowne już od samego początku. Postanowiłem jednak nie wdawać się pyskówkę, bo szkoda mi na to czasu.

Jeśli natomiast ciekawi Cię kwestia miejsca i roli fantastyki w literaturze i kulturze esperanckiej, to wygląda ona następująco.
Zawsze dominowały w niej przede wszystkim wątki społeczne, choć można znaleźć też bardzo wartościowe powieści historyczne, np. "La ŝtona urbo" Anny Loewenstein (przetłumaczona, zdaje się, na angielski i francuski). Z gatunków fantastyki pewną estymą cieszy się właściwie tylko SF (w szerokim rozumieniu), Fantasy tłumaczonej jest bardzo mało. Jeśli chcesz, więcej informacji na temat literatury esperanckiej (po angielsku) znajdziesz tu: https://www.amazon.com/Concise-Encyclopedia-Original-Literature-Esperanto/dp/1595690905/ref=sr_1_13?ie=UTF8&qid=1506753878&sr=8-13&keywords=esperanto+literature

Podobnie sprawa wygląda z grami fabularnym - to margines. Choć jest tutaj pewien ciekawy wyjątek, o którym postaram się napisać w następnej notce.

Co do mojej notki, to ma ona przede wszystkim charakter informacyjny. Jednych to zaciekawiło (sądząc po ilości wyświetleń), innych nie. I tyle.

Tomasz S pisze...

Z nikogo nie szydze. Kocham Cię i pragnę pokoju. Smutno mi teraz. Co jest nie tak z tym światem? Chciałem po przyjacielsku pozartowac.

Key-Ghawr pisze...

"Z nikogo nie szydzę"
Wiesz, nie zawsze żarty są odbierane w taki sposób w jaki zakładamy, że będą.

"pragnę pokoju"
Mi ankaŭ deziras pacon.

"Co jest nie tak z tym światem"?
Świat składa się z różnych ludzi i czasami zdarza się, że nie wszyscy pasują do siebie nawzajem. "Cłek cłekowi niejednaki", jak pisał Wyspiański.

"Chciałem po przyjacielsku pożartować"
Kial ne? Ni povas ŝerci iomete :)